نامتناهى عزّ قدس حضرت كبريايى ، فنا و مستهلك گرداند ، و رائحهء دلپذيرى كه از تارهاى پيچ اندر پيچش كه به دست مسهّل الامور الصعاب ، عطر آميزى شده چون استشمام مىشود ، همهء مشكلات را آسان مىكند . و رياضتهاى توان فرسا را ، قدرت افزا مىكند و با امدادى كه از غيب مىگيرد ، همه شواغل غفلت‌آور و موانع صراط مستقيم را شناخته و پاكسازى مىنمايد و قواى چموش نفسانى را رام و آرام مىسازد ، و جملگى اسلام مىآورند . . . و همين است عرفان حقيقى و لبّ معرفة اللّه تعالى كه از اقشار اصطلاحات و رموز ، عريان است . موضوع عرفان فنى حقتعالى و مبادى آن اسماء اللّه الحسنى و براهين آن ، كشف صريح و ذوق صحيح دانسته شده البته با مساعدت عقل نظرى در همهء اين امور چنان كه در كتب مربوطه مسطور است . اين مناجات همه اين‌ها را بدون پيرايه اصطلاحات و الغاز و رموز قوم در بر دارد و مكاشفات مورد دعواى قوم بدون معيار صحت در نزد خود آنان نيز معتبر نيست و معيار صحت كشف يا عامّ است يا خاصّ . معيار عامّ محكمات قرآن كريم و آثار صادره از معصوم عليه السّلام است ، و بنا بر اين مناجات مزبوره از اين نظر از قبيل قضايايى است كه « قياساتها معها » است و اما معيار خاص را در محلش مطالبه كنيد . و در حوزهء اديان آسمانى از واضحات است كه غايت آفرينش آدمى معرفت خداوند متعال است ، و مدلول آيهء كريمه : « علّم